Verminderen van koper in rundveemest: koper voorbij de pens brengen

Nieuws

Verminderen van koper in rundveemest: koper voorbij de pens brengen

Gepubliceerd op
8 december 2015

Koper (Cu) is een van de metalen die in relatief hoge concentraties voorkomt in dierlijke mest. Bij het uitrijden van die mest op het land stapelt Cu in de bodem. In het project “Koper voorbij de pens” is met financiering van ZuivelNL en Feed4Foodure onderzoek gedaan om de benutting van Cu bij rundvee te verbeteren en zo de uitscheiding met de mest te verlagen. Onder laboratoriumomstandigheden en in een praktijkproef is gekeken of de Cu-opname mogelijk verbetert door Cu in een pensbeschermde vorm aan te bieden. Met de gebruikte onderzoeksmethoden kon echter nog onvoldoende voordeel aangetoond worden in deze pilotstudie.

Koper is een essentieel sporenelement voor plant en dier, zo ook voor melkvee. Het speelt een rol in vele lichaamsprocessen, waaronder de bloedvorming en bij de opbouw van bindweefsel, huid en haar. De opname van Cu vindt met name plaats in de dunne darm. Specifiek bij herkauwers ontstaan tijdens de pensfermentatie echter onoplosbare Cu-verbindingen, die niet meer opgenomen kunnen worden in de dunne darm. Hierdoor komt Cu uit het rantsoen voor ca. 95% rechtstreeks in de mest terecht. Voor het aandeel Cu dat in ruwvoer aanwezig is, is hier weinig aan te doen. Maar de Cu-bronnen die worden toegevoegd aan het rantsoen via mineralenmengsels en premixen in krachtvoer, zouden wellicht in een andere vorm aangeboden kunnen worden, om die complexvorming in de pens te voorkomen. Dat zou de opname in de dunne darm verbeteren en zo de uitscheiding in de mest verminderen.

In een in vitro test is eerst het verteringssysteem van de herkauwer nagebootst. Hierbij werden verschillende Cu bronnen geïncubeerd in pensvloeistof, vervolgens aangezuurd met enzymen om de situatie in de lebmaag te simuleren, en tenslotte weer gebufferd met enzymen om de dunnedarmvertering na te bootsen. In de analyse van deze tussenstappen bleek het echter niet mogelijk een onderscheid te maken tussen de verschillende Cu bronnen. Mogelijk spelen specifieke dieromstandigheden een rol die niet goed na te bootsen zijn in het lab, zoals de passage en de absorptie van verschillende nutriënten uit de vloeistof.

Ook is in vivo in een diermodel met 18 kalveren ouder dan 4 maanden (voorbij de melkperiode) getest of er in een verschil meetbaar was in opname van twee potentieel pensbeschermde Cu bronnen ten opzichte van een controlebron: kopersulfaat. Na een periode op een Cu-arm rantsoen werden de drie Cu-bronnen gedurende 4 weken aangeboden. Alle kalveren bleken een vergelijkbare hoeveelheid Cu opgenomen te hebben, op basis van Cu gehaltes in de lever. Mogelijk is het verschil in absorptie van de Cu-bronnen kleiner dan aangetoond kon worden in deze pilotstudie, waarin we in verdubbeling van de absorptie verwachtten.

Het gehele rapport (Engelstalig) is hier beschikbaar. Op dit moment worden mogelijkheden verkend voor een vervolg op deze pilotstudie naar pensbeschermd koper. Een grotere studie met volwassen melkvee zal mogelijk meer duidelijkheid geven. Bent u geïnteresseerd? Neem gerust contact op!